Britse waakhond waarschuwt: tientallen zwangerschappen gemeld bij gebruik afslankmedicatie

De Britse toezichthouder voor geneesmiddelen, MHRA, waarschuwt vrouwen die diabetes- en afslankmedicatie gebruiken zoals Ozempic, Wegovy en Mounjaro, om aanvullende anticonceptie toe te passen. Dit na in totaal 40 meldingen van vrouwen die zwanger zijn geworden tijdens het gebruik van deze medicijnen. Ook in Nederland zijn er een aantal meldingen binnengekomen.

Het gaat onder meer om middelen die oorspronkelijk zijn ontwikkeld voor de behandeling van diabetes type 2, maar die nu ook worden gebruikt om af te vallen. De medicijnen bevatten werkzame stoffen zoals semaglutide (in Ozempic en Wegovy) en tirzepatide (in Mounjaro). Ze bootsen bepaalde hormonen na die de eetlust onderdrukken, de bloedsuikerspiegel reguleren en de snelheid waarmee voedsel in de maag wordt verteerd vertragen.

Verminderde werking anticonceptie

De MHRA waarschuwt specifiek voor Mounjaro, die de werking van orale anticonceptie, zoals de pil, kan verminderen. Dat staat volgens Agnes Kant, directeur van het Nederlandse bijwerkingencentrum Lareb, ook nadrukkelijk in de bijsluiter. Vrouwen die het middel gebruiken, wordt daarom in het Verenigd Koninkrijk geadviseerd aanvullende anticonceptie, zoals condooms, te gebruiken. "Van Mounjaro is het bekend dat het effect kan hebben op de anticonceptie. Bij de andere middelen is dit niet onderzocht en is er meer onderzoek nodig", zegt Kant.

Van de 40 meldingen over zwangerschappen in het Verenigd Koninkrijk gingen er 26 over Mounjaro, acht over semaglutide (Ozempic en Wegovy) en negen over liraglutide, het actieve bestanddeel van Saxenda, een ander afslankmiddel. In twee meldingen werd expliciet aangegeven dat de zwangerschap ongepland was.

Reactie Nederlandse CBG

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) laat in een reactie aan RTL Nieuws weten op de hoogte te zijn van de Britse waarschuwing, maar de onderliggende gegevens nog niet te hebben gezien. "We volgen internationale ontwikkelingen nauwgezet."

"Iedereen die zwanger raakt tijdens het gebruik van deze geneesmiddelen, wordt geadviseerd contact op te nemen met zijn/haar zorgverlener en zo snel mogelijk te stoppen met het gebruik van de geneesmiddelen", zegt het CBG. "Dit omdat de effecten van deze geneesmiddelen op een ongeboren kind niet bekend zijn. Daarom wordt het gebruik van anticonceptie tijdens het gebruik ervan aanbevolen."

Ook meldingen in Nederland

De Nederlandse waakhond Lareb meldt dat zij geen meldingen van zwangerschappen heeft gekregen bij het gebruik van tirepatide (Mounjaro). Ook bij liraglutide (Victoza, Saxenda) als het gebruikt is voor overgewicht zijn geen zwangerschappen gemeld.

"Bij het gebruik van de medicatie voor diabetes, hebben wij twee meldingen binnen gekregen. Het is bij ons niet bekend of in het geval van deze twee meldingen anticonceptiemiddelen werden gebruikt. Een mevrouw heeft in ieder geval aangegeven dat de zwangerschap ongepland was", zegt Agnes Kant, directeur van Lareb.

Ook bij het gebruik van semaglutide, waar Ozempic, Rybelsus en Wegovy onder vallen, zijn er vier meldingen van zwangerschappen binnengekomen. "Bij één melding werd het gebruikt voor diabetes en werd er ook anticonceptie gebruikt. Bij twee meldingen werd semaglutide gebruikt voor overgewicht en in beide meldingen werd anticonceptie gebruikt. Bij een melding ging het om het vergeten van een condoom. Bij de andere melding is het niet bekend of er anticonceptie werd gebruikt of dat de zwangerschap gepland was", zegt Kant.

Voor Lareb is het nog te vroeg om op basis van deze cijfers een waarschuwing uit te sturen.

Ozempic-baby's

De afslankmedicijnen zijn niet ontworpen om de kans op een zwangerschap te vergroten, maar kunnen dus onbedoelde gevolgen hebben. Dit komt volgens de Amerikaanse vruchtbaarheidsspecialist Ilana Ressler, werkzaam bij Illume Fertility, door de hormonale veranderingen die optreden bij gewichtsverlies.

Zo quote Newsweek haar tijdens een congres: "Er is inmiddels sprake van een fenomeen dat 'Ozempic-baby's' wordt genoemd. Wat we waarschijnlijk zien, is dat vrouwen die voorheen niet ovuleerden, door de verbeteringen die dit medicijn veroorzaakt, wél regelmatig beginnen te ovuleren. Daardoor neemt de kans op zwangerschap toe tijdens het gebruik."

Ressler benadrukt dat zwangerschap tijdens het gebruik van Ozempic niet wenselijk is. "Daarom wordt het aanbevolen om zwangerschap te vermijden zolang je deze medicatie gebruikt."

Ook Zuri A. Murrell, een bekende Amerikaanse arts, gaf eerder een toelichting. "Er zit niets magisch in Ozempic dat je direct helpt om zwanger te worden. Maar bij veel mensen met vruchtbaarheidsproblemen speelt een hormonale disbalans door overgewicht een rol."

Volgens Murrell raken sommige vrouwen zwanger doordat hun hormonen weer in balans komen na snel gewichtsverlies. "Het gaat erom dat de hormonen en het 'nieuwe lichaam' beter op elkaar afgestemd raken. Dan kan een zwangerschap ineens toch mogelijk zijn."

'Kans op zwangerschap groter door betere hormoonhuishouding'

Hij benadrukt dat het dus niet het middel zelf is dat de vruchtbaarheid verhoogt, maar het effect dat het middel op het lichaam heeft. "Ozempic zorgt ervoor dat je hormoonhuishouding meer in balans komt. En dan is de kans op een zwangerschap groter."

De Nederlandse endocrinoloog Roger Adan, van UMC Utrecht, geeft aan niet te weten welk effect de afslankmedicijnen precies hebben op de anticonceptie. Hij heeft hier 'nog niets over gehoord'.